Henryk XI Legnicki - kalendarium życia

Dynastia:Piastów

Rodzice:Fryderyk III legnicki
i Katarzyna Meklemburska

Urodzony:23 lutego 1539 roku
w Legnicy

Zmarł:3 marca 1588 roku
w Krakowie

23 lutego 1539 Henryk XI Legnicki urodził się 23 lutego 1539 roku zapewne na zamku w Legnicy. [więcej]

22 września 1551 22 września 1551 roku w obliczu rebelii Fryderyka III na polecenie Ferdynanda I rządy w Legnicy przejęli Jerzy II Brzeski oraz biskup wrocławski Baltazar z Promnic. Funkcję namiestnika Księstwa Legnickiego powierzono wówczas Ottonowi von Zedlitzowi z Prochowic. W ten sposób młody Henryk XI Legnicki trafił pod kuratelę swojego stryja. [więcej]

1559 W 1559 roku w wyniku wyroku Ferdynanda I Henryk XI Legnicki przejął władzę w Księstwie Legnickim, pozostając jednak pod kuratelą Jerzego Brzeskiego i biskupa wrocławskiego Baltazara von Promnitz. Odziedziczył wówczas oprócz księstwa potężny dług wynoszący 80 tysięcy talarów. [więcej]

Październik 1559 W październiku 1559 roku z rozkazu Ferdynanda I aresztowano wciąż nieposłusznego Fryderyka Legnickiego. [więcej]

27 grudnia 1559 27 grudnia 1559 roku Henryk XI Legnicki odebrał hołd od mieszkańców Legnicy. [więcej]

1559 W 1559 roku Henryk XI Legnicki czynił starania wydziedziczenia swojego młodszego brata Fryderyka IV, twierdząc, że był on dzieckiem urodzonym ze związku pozamałżeńskiego, ponieważ urodził się podczas długiej nieobecności ojca w kraju. [więcej]

1559 / 1560 Na przełomie 1559 i 1560 roku Fryderyk III został przewieziony do Legnicy, gdzie osadzono go w areszcie domowym. Choć Henryk XI Legnicki zapewnił ojcu służbę i wypłacał cotygodniową pensję, ich wzajemne relacje były fatalne, a codzienne życie upływało pod znakiem nieustannych skarg, wzajemnych szykan i złośliwości. [więcej]

1560 Mimo zmiany na tronie, styl życia na dworze legnickim pozostał niemal identyczny. Henryk XI, choć uwięził ojca pod pretekstem ukrócenia jego lekkomyślności i nadmiernych wydatków, sam podążył tą samą drogą. Wpływ stryja Jerzego Brzeskiego — uchodzącego za wzór oszczędności i dobrego gospodarowania — okazał się znikomy. Henryk XI nie przejął od niego żadnych cnót gospodarskich. [więcej]

11 listopada 1560 11 listopada 1560 roku Henryk XI Legnicki poślubił córkę margrabiego Ansbach Jerzego Hohenzollerna Zofię. [więcej]

1564 W 1564 roku dług Henryka XI Legnickiego wyniósł 111 tysięcy talarów, czyli był prawie połowę większy niż ten odziedziczony po ojcu w 1559 roku. [więcej]

Lato 1566 Jako lojalny poddany Maksymiliana II, w obliczu wielkiej ofensywy Sulejmana Wspaniałego, Henryk XI Legnicki wsparł militarnie swojego suzerena, wysyłając pod Wiedeń kontyngent liczący dwa tysiące zbrojnych jeźdźców. [więcej]

Kwiecień 1569 W kwietniu 1569 roku Henryk XI Legnicki wyjechał do Lublina, gdzie obradował sejm Rzeczypospolitej na którym doszło do zawiązania unii Litwy i Polski. [więcej]

1571 W 1571 roku podczas zjazdu w Legnicy Henryk XI Legnicki zaproponował, by stany przejęły jego długi (200 tys. talarów) pod zastaw majątku lub w zamian za jego abdykację (za dożywotnią pensję). Gdy szlachta odmówiła, książę wpadł w gniew i uwięził posłów, pozwalając im opuszczać celę jedynie pod strażą na czas nabożeństw w święta Bożego Narodzenia. Monarcha uwolnił delegatów w zamian za obietnicę nowej daniny w wysokości 66 tysięcy talarów. [więcej]

1574 Ponieważ szlachta nie wypłaciła Henrykowi XI Legnickiemu ustalonej w 1571 roku daniny (66 tysięcy talarów) i nadal słała skargi do Maksymiliana II, w 1574 roku w Legnicy pojawiła się specjalna komisja cesarska. Miała ona zbadać sytuację finansową księstwa, jednak jej działania nie przyniosły wówczas żadnych konkretnych rozwiązań. [więcej]

1575 Podczas bezkrólewia w 1575 roku Henryk XI Legnicki czynił zabiegi dyplomatyczne, mające na celu wyniesienie jego brata Fryderyka na tron Rzeczypospolitej Obojga Narodów. [więcej]

10 marca 1575 10 marca 1575 roku Henryk XI Legnicki wyjechał z Legnicy udając się w długą podróż za zachód. Podczas pierwszego dłuższego postoju w Augsburgu udało się księciu zaciągnąć pożyczkę od rady miejskiej na kwotę tysiąca talarów. [więcej]

Wiosna 1575 Podczas pobytu w Heidelbergu na dworze księcia Kazimierza Henryk XI Legnicki nawiązał współpracę z księciem Ludwikiem Kondeuszem, który mobilizował siły hugonotów do walki religijnej we Francji. Mimo że legnicki książę był poddanym katolickiego cesarza, zdecydował się wesprzeć protestantów i objął dowództwo nad oddziałem najemników. Za swoje usługi oraz utrzymanie wojska miał otrzymywać od strony francuskiej regularny żołd. [więcej]

Wiosna 1575 Wyprawa Henryka XI Legnickiego do Francji zakończyła się szybkim odwrotem do Heidelbergu na wieść o nadciągającej, potężnej armii Henryka II. W międzyczasie cesarz Maksymilian II Habsburg surowo nakazał księciu wycofanie się z popierania hugonotów i powrót na Śląsk. [więcej]

Lato 1575 Po opuszczeniu Heidelbergu Henryk XI Legnicki próbował formować nowe oddziały w Kolonii, jednak zawarcie pokoju we Francji sprawiło, że jego usługi stały się zbędne. Książę znalazł się w katastrofalnej sytuacji finansowej, popadł w ogromne długi, a wierzyciele, nie ufając już jego wypłacalności, zarekwirowali mu konie i dali osiem tygodni na spłatę rachunków. [więcej]

Marzec 1576 W marcu 1576 roku w trakcie nieobecności Henryka XI Legnickiego jego brat Fryderyk IV otrzymał od Maksymiliana II Księstwo Legnickie w lenno. [więcej]

1576 W 1576 roku po spłaceniu długów dzięki nowej pożyczce, Henryk XI Legnicki opuścił Kolonię i udał się do Emmerich, a następnie do Norymbergi. W obu tych miastach powtórzył się jednak ten sam scenariusz: książę błyskawicznie wpadał w kolejne tarapaty finansowe, tracąc wiarygodność u oberżystów. Doszło do tego, że odmawiano mu nawet podstawowych usług (noclegu i wyżywienia), ponieważ nikt nie chciał już udzielać mu kredytu. [więcej]

Wiosna 1577 Dzięki sprytowi Henryk XI Legnicki zdołał zdobyć fundusze na przeżycie kolejnych miesięcy i spłatę części zadłużenia, co pozwoliło mu wiosną 1577 roku wyruszyć w drogę powrotną na Śląsk. Jego powrót wywołał prawdziwą panikę na dworze w Legnicy. Brat księcia, Fryderyk IV i dawni urzędnicy obawiali się zemsty i rozliczeń za dotychczasowe rządy. Strach potęgowały plotki, według których Henryk XI nadciągał z wojskiem, by siłą przejąć władzę, uwięzić brata i surowo ukarać administrację. [więcej]

Wiosna 1577 Wiosną 1577 roku Henryk XI Legnicki powrócił do zamek w Legnicy, jednak prowokacyjnie ominął zamek i zamieszkał u jednego z mieszczan. Gdy Fryderyk IV, obawiając się niepokojów, próbował pojednać się z bratem, Henryk XI odmówił mu audiencji, nazywając go zdrajcą i wymawiając się brakiem czasu z powodu kąpieli. [więcej]

Wiosna 1577 Wiosną 1577 roku Henryk XI Legnicki wyprawił wystawną ucztę dla rodziny i lojalnych stronników. Choć książę nie sprawował już władzy politycznej, jego cotygodniowy deputat zapewniał mu życie na przyzwoitym poziomie. [więcej]

Lato 1577 Gdy Fryderyk IV odmówił Henrykowi XI Legnickiemu wypłacania deputatu, ten ostatni zwrócił się o pomoc do biskupa wrocławskiego Marcina Gerstmanna. Ponieważ interwencja biskupa nie przyniosła skutku, Henryk XI przeniósł się do Chojnowa, gdzie przejął lokalne dochody należne bratu. [więcej]

Lato 1577 Gdy interwencja biskupa wrocławskiego nie przyniosła skutku, a dochody z Chojnowa okazały się niewystarczające, Henryk XI Legnicki zdecydował się na desperacki krok. Postanowił opanować zamek Grodziec, by przejąć zgromadzone tam zapasy i kosztowności. [więcej]

1577 Po opanowaniu Grodźca Henryk XI Legnicki zmienił zamek w zbójecką twierdzę, żyjąc z grabieży kupieckich karawan, nielegalnego wyrębu lasów i konfiskaty zapasów, a wszystkie pretensje poszkodowanych prowokacyjnie kierował do swojego brata Fryderyka IV. [więcej]

1578 Działania Henryka XI Legnickiego doprowadziły do impasu – ani Fryderyk IV, ani namiestnik Śląska nie potrafili zmusić go do ustąpienia. Próby negocjacji zawiodły, ponieważ pan Grodźca uparcie domagał się przywrócenia dawnej umowy, na co brat nie chciał się zgodzić. [więcej]

1578 Mimo trudnej sytuacji i konfliktu z bratem Henryk XI Legnicki nie rezygnował z wystawnego życia. Zorganizował swojemu dworzaninowi kilkudniowe huczne wesele, na które zaprosił rzesze szlachty i mieszczan. Gdy biesiady uszczupliły zamkowe zapasy, książę bez skrupułów uzupełnił je, rabując 250 owiec kupcowi ze Lwówka Śląskiego. [więcej]

1578 Konflikt braci przybierał momentami formę groteskową, jak na przykład podczas słynnych incydentów w Miłkowicach. Henryk XI Legnicki wielokrotnie rabował odłowione przez brata ryby, a podczas jednego ze spotkań tak wystraszył Fryderyka IV dźwiękiem trąb, że ten w panice wskoczył do błotnistego stawu. Henryk, demonstrując całkowitą przewagę, zabierał najlepsze sztuki karpi i szczupaków, szydząc publicznie z tchórzostwa brata. [więcej]

16 października 1578 16 października 1578 roku Henryk XI Legnicki postanowił po raz kolejny wyruszyć w świat, a fundusze na wyprawę zdobył w swoim klasycznym stylu – zapożyczając się. Opuścił więc Grodziec i udał się w podróż przez Halle i Berlin aż do Rostocku. Opiekę nad Grodźcem powierzył hrabiemu Zedlitzowi, który niedługo po wyjeździe księcia oddał zamek w ręce namiestnika cesarskiego. [więcej]

5 października 1580 Mimo wcześniejszych ekscesów dzięki interwencji żony u cesarza Rudolfa II Henryk XI Legnicki zdołał odwrócić los na swoją korzyść. We wrześniu 1580 roku w Pradze doszło do procesu. Książę oczarował biorących w nim udział swoją charyzmą i elokwencją, pojawiając się w asyście licznych wpływowych przyjaciół. Efekt był zdumiewający. 5 października 1580 roku ogłoszono wyrok, który przywrócił Henrykowi XI władzę. Bracia mieli rządzić wspólnie, przy czym to książę-rozbójnik odzyskał stolicę w Legnicy, spychając Fryderyka IV do Chojnowa. [więcej]

28 października 1580 28 października 1580 roku nastąpił uroczysty wjazd Henryka XI Legnickiego do stolicy. Książę przybył w asyście kilkudziesięciu jeźdźców. Powitanie było huczne. Trębacze ogłosili wspaniałą ucztę, a uradowani mieszczanie wznosili okrzyki na cześć księcia. [więcej]

29 października 1580 Dzień po triumfalnym wjeździe Henryka XI Legnickiego specjalna komisja dokonała podziału majątku znajdującego się na legnickim zamku między obu braci. Następnie Fryderyk IV wraz z matką definitywnie opuścili stolicę księstwa, przenosząc się do Chojnowa. Objąwszy samodzielne rządy, Henryk XI natychmiast przystąpił do wymiany kadr – nie ufając dawnym urzędnikom brata, zastąpił ich nowymi zausznikami, często sprowadzanymi z zagranicy, co miało mu zagwarantować pełną kontrolę nad księstwem. [więcej]

17 listopada 1580 Na 17 listopada 1580 roku Henryk XI Legnicki zwołał sejm Księstwa Legnickiego, na którym Fryderyk IV nie stawił się. [więcej]

1581 Po odzyskaniu władzy w Legnicy Henryk XI Legnicki powrócił do dawnych nawyków, obciążając poddanych wysokimi podatkami i zmuszając ich do żyrowania jego pożyczek. Mimo narastającego chaosu i wrogości książę całkowicie ignorował problemy. Oddawał się niekończącym się zabawom, turniejom i wystawnym ucztom, celebrowanym codziennie przy dźwiękach trąb. [więcej]

Wiosna 1581 Henryk XI Legnicki ignorował obowiązek złożenia hołdu Rudolfowi II i nie stawił się na sejmie śląskim we Wrocławiu w obawie przed pułapką. [więcej]

7 czerwca 1581 7 czerwca 1581 roku pod Legnicę podeszły wojska dowodzone przez biskupa wrocławskiego Marcina Gerstmanna, z zamiarem pojmania Henryka XI Legnickiego, lecz ten uprzedzony wcześniej przygotował się do obrony. [więcej]

Czerwiec 1581 Gdy oblegający ujrzeli Legnicę świetnie przygotowaną do obrony, zrezygnowali z ryzykownego szturmu na rzecz rokowań. Henryk XI Legnicki kategorycznie odmówił złożenia hołdu na ręce biskupa wrocławskiego, jednak pod naciskiem rady miejskiej ostatecznie złagodniał. Zobowiązał się do złożenia hołdu przed księciem Karolem Ziębickim oraz do osobistego stawiennictwa przed cesarzem w Pradze w lipcu 1581 roku. [więcej]

9 lipca 1581 9 lipca 1581 roku zgodnie z obietnicą Henryk XI Legnicki przybył do Pragi. Tam poddał się sądowi cesarskiemu, który zdecydował o jego uwięzieniu i pozbawieniu go władzy nad księstwem legnickim. [więcej]

1582 W 1582 roku Henryk XI Legnicki został przewieziony do więzienia we Wrocławiu. [więcej]

1585 W 1585 roku z powodu zarazy panującej we Wrocławiu Henryk XI Legnicki został przewieziony do więzienia w Świdnicy. [więcej]

30 września 1585 30 września 1585 roku Henryk XI Legnicki upoiwszy uprzednio strażników alkoholem zbiegł z więzienia w Świdnicy. [więcej]

Październik 1585 Na początku października 1585 roku Henryk XI Legnicki zastukał do drzwi szlacheckiego dworku imć pana Piotra Chojeńskiego w Goli koło Gostynia i poprosił o pomoc. [więcej]

Październik 1585 Marszałek wielki koronny Andrzej Opaliński dowiedziawszy o pobycie Henryka XI Legnickiego przybył do Goli koło Gostynia. Widok był żałosny – książę miał na sobie jedynie koszulę i stare szaty. Marszałek nakazał ubrać księcia i dostarczyć mu niezbędne przedmioty. Po krótkim odpoczynku w Śremie, Henryk XI otrzymał schronienie na zamku w Nakle, gdzie spędził dwa miesiące. Czas ten książę wykorzystał na pisanie listów do najważniejszych osób w Polsce, prosząc o wsparcie i wstawiennictwo w swojej beznadziejnej sytuacji. [więcej]

Listopad - grudzień 1585 Henryk XI Legnicki szybko zaczął się nudzić w Nakle. Szukając rozrywek, odwiedzał okoliczną szlachtę i możnych. Z sentymentu wyprosił konie i woźnicę, by udać się do Kruszwicy. Chciał na własne oczy zobaczyć legendarne miejsce narodzin rodu Piastów. [więcej]

1586 Po tygodniach czekania Henryk XI Legnicki otrzymał upragnione zaproszenie do Warszawy od swojej protektorki Anny Jagiellonki. Zaopatrzony przez Andrzeja Opalińskiego w godną oprawę wyruszył z Nakła. Po drodze odwiedził we Włocławku biskupa kujawskiego Hieronima Rozdrażewskiego. Podczas pobytu w Łowiczu spotkał go afront. Arcybiskup gnieźnieński Stanisław Karnkowski, chcąc uniknąć kosztownego gościa, uciekł z miasta. Upokorzony propozycją przyjęcia jedynie "prowiantu i owsa", dumny Henryk XI odmówił przyjęcia jałmużny. [więcej]

Wiosna 1586 Anna Jagiellonka powitała Henryka XI Legnickiego z najwyższymi honorami, wysyłając mu naprzeciw cały swój dwór z ochmistrzem na czele. Podczas trzytygodniowej wizyty książę mieszkał w pięknej warszawskiej kamienicy, mając do dyspozycji osobistego szafarza dbającego o jego wygody. [więcej]

Wiosna 1586 Z Warszawy Henryk XI Legnicki udał się prosto do Grodna, by spotkać się ze Stefanem Batorym. Choć król wolałby uniknąć tej wizyty (prawdopodobnie ze względu na napięte relacje z cesarzem), przyjął gościa bardzo serdecznie. [więcej]

Lato 1586 Po pobycie w Grodnie Henryk XI Legnicki udał się do Królewca do swojego szwagra, księcia pruskiego Albrechta Fryderyka. Liczył tam zapewne na kolejne wsparcie i rozrywki. [więcej]

Wrzesień 1587 We wrześniu 1587 roku Henryk XI Legnicki uczestniczył w wysłanym do Szwecji poselstwie, które miało oficjalnie powiadomić Zygmunta Wazę o wyborze na króla i zaprosić go do Polski. [więcej]

3 marca 1588 Henryk XI Legnicki zmarł 3 marca 1588 roku w Krakowie. Najprawdopodobniej został otruty. [więcej]

Marzec 1588 Henryk XI Legnicki zmarł w Krakowie jako luteranin. W katolickim mieście nikt nie chciał pochować „heretyka”, przez co trumna ze zwłokami przez wiele dni czekała na pogrzeb. [więcej]