Zamość

10 kwietnia 1580 10 kwietnia 1580 roku Jan Zamoyski założył Zamość.

1580–1600 W latach 1580–1600 włoski architekt opracował plan Zamościa oparty na antropomorfizmie (głowa to pałac, kręgosłup to ulica Grodzka, ramiona to ulice poprzeczne). To wtedy powstał unikalny układ urbanistyczny, który podziwiamy do dziś.

1585 W 1585 roku Jan Zamoyski zaprosił do Zamościa kupców ormiańskich, co zapewniło miastu dobrobyt i unikalny charakter. To im zawdzięczamy najpiękniejsze, kolorowe kamienice z attykami przy Rynku Wielkim.

1594 W 1594 roku w Zamościu Jan Zamoyski założył Akademię. Była uczelnią humanistyczną, świecką i obywatelską. Jej głównym celem było kształcenie młodzieży szlacheckiej do służby publicznej (urzędników, prawników, dyplomatów).

1648 W 1648 roku podczas powstania kozackiego wojska Bohdana Chmielnickiego obległy Zamość. Miasto dzięki nowoczesnym fortyfikacjom wytrzymało oblężenie, a Kozacy wycofali się po otrzymaniu okupu.

1656 W 1656 roku pod Zamość podeszły wojska Karola X Gustawa. Król Szwecji spróbował fortelu. Wysłał do Jana „Sobiepana” Zamoyskiego list, w którym złożył sowite obietnice (między innymi województwo lubelskie na własność jako dziedziczne księstwo). Ordynat odrzucił ofertę, stwierdzając, że nie potrzebuje nowych ziem, bo te, które ma, w zupełności mu wystarczają, a królowi szwedzkiemu radzi wracać do domu, póki ma jeszcze czym.

To z tego oblężenia wywodzi się słynna anegdota o „stole zamojskim”. Kiedy Karol X Gustaw zdał sobie sprawę, że murów nie przebije, poprosił o gościnę i wspólny posiłek wewnątrz miasta, licząc, że po wejściu jego gwardia po prostu przejmie bramy.
Zamoyski przejrzał tę grę. Zgodził się na posiłek, ale kazał wystawić stoły poza murami miasta przed Bramą Szczebrzeską. Co więcej – do stołów nie podano krzeseł. Szwedzki król i jego oficerowie musieli jeść na stojąco, trzymając talerze w rękach, pod czujnym okiem muszkieterów spoglądających z bastionów. Stąd wzięło się powiedzenie o „jedzeniu z pańskiego stołu”.

1720 W 1720 roku w kościele św. Mikołaja w Zamościu odbył się synod, podczas którego przypieczętowano zjednoczenie kościoła katolickiego z cerkwią unicką (greckokatolicką).

1866 W 1866 roku car Aleksander II wydał rozkaz o likwidacji twierdzy Zamość. Rozebrano znaczną część murów i bram, co pozwoliło miastu nareszcie „odetchnąć” i zacząć rozwijać się poza ciasnym pierścieniem fortyfikacji.

1961 W 1961 roku w murach dawnej Akademii Zamojskiej otwarto studium zaoczne, filię Lubelskiego Uniwersytetu.

Źródło: Kronika filmowa

1992 W 1992 roku Stare Miasto w Zamościu zostało uznane za Światowe Dziedzictwo Kultury. To potwierdzenie unikalnej wartości „miasta idealnego” i impuls dla turystycznego rozkwitu, który trwa do dziś.

1999 W 1999 roku w Zamościu gościł papież Jan Paweła II, który przed katedrą celebrował mszę.

Położenie ratusza na mapie