Iłża

X wiek Z X wieku pochodzą najstarsze ślady osadnictwa w okolicach Iłży. Ówczesny gród położony był w miejscu, gdzie obecnie znajduje się Kopiec Tatarski.

XII wiek W XII wieku powstał drewniany zamek w Iłży.

1239 Prawdopodobnie w 1239 roku Iłża otrzymała prawa magdeburskie miejskie.

1241 W 1241 roku Iłża została zniszczona przez Tatarów.

1260 W 1260 roku Iłża ponownie została spustoszona przez Tatarów. Zniszczenia były na tyle duże, że nowa osada powstała na wzgórzu zamkowym. Prawdopodobnie wtedy powstała murowana wieża.

20 czerwca 1295 20 czerwca 1295 roku Wacław II wystawił przywilej, w myśl którego zezwolił biskupowi krakowskiemu Janowi Muskacie na wzniesienie obwarowań Iłży.

1340 Około 1340 roku z inicjatywy biskupa Jana Grota na północno-zachodnim krańcu diecezji powstał zamek w Iłży. Była to wspaniała rezydencja i jednocześnie imponująca twierdza. Obiekt otoczony był stupięćdziesięciometrowym murem obwodowym z polnego kamienia. Od wschodu w narożu była usytuowana wieża-stołp.

1347 W 1347 roku z powodu zatargu biskupa Jana Grota z Kazimierzem Wielkim warownia została poddana próbie natarcia. Wojska królewskie, które podeszły pod zamek w Iłży, nie zdołały jej zdobyć.

XIV wiek Pod koniec XIV wieku zamek w Iłży został rozbudowany przez Floriana z Mokrska. Znajdujące się z północnej strony podzamcze zostało wówczas otoczone murami, wzmocnionymi kilkoma basztami. Ich obwód o długości 400 metrów pokrywał się z naturalnym kształtem wzgórza.

1386 W 1386 roku gościem na zamku w Iłży był Władysław Jagiełło.

XV wiek Już w XV wieku Iłża słynęła wyrabianej tu ceramiki. W tym czasie powstał miejscowy cech garncarski.

Luty 1420 W lutym 1420 roku w Iłży Władysław Jagiełło spotkał się z wysłannikami Zygmunta Luksemburskiego. Tu zgodził się przyjąć warunkowo wyrok z 6 stycznia i wydał Zakonowi zamek Jasieniec.

Listopad 1501 W listopadzie 1501 roku na zamku w Iłży przebywał Aleksander Jagiellończyk, będący w podróży do Krakowa na koronację.

1511 W 1511 roku na zamku w Iłży bawił Zygmunt I Stary.

XVI wiek W drugim dziesięcioleciu XVI wieku pożar, który nawiedził Iłżę, zniszczył także zamek. Odbudową warowni zajął się później biskup Jan Konarski.

1560 Około 1560 roku renesansowej przebudowy zamku w Iłży dokonał biskup Filip Padniewski. Wówczas mury i wieża bramna zostały ozdobione attykami, a stołp nakryto wysokim reprezentacyjnym hełmem.

1607 W 1607 roku gościem na zamku w Iłży był król Zygmunt III Waza.

XVII wiek Na początku XVII wieku biskup Marcin Szyszkowski sfinansował kolejną modernizację zamku w Iłży. Gotyckie budynki zamieniono na zabudowania o planie regularnym. W miejscu przedzamcza powstał zamek dolny.

1637 W 1637 roku na zamku w Iłży Władysław IV spotkał się ze swoją późniejszą małżonką Cecylią Renatą.

17 września 1655 17 września 1655 roku zamek w Iłży dostał się w szwedzkie ręce.

1657 W 1657 roku kolejne oblężenie zamku w Iłży, podjęte przez węgierskiego księcia Jerzego Rakoczego, było powodem kolejnych zniszczeń twierdzy.

1789 W 1789 roku w wyniku postanowień Sejmu Czteroletniego zamek w Iłży został odebrany biskupom i przeszedł na własność państwa.

1823 W 1823 roku w Iłży osiedlił się Lewi Selig Sunderland, Żyd pochodzący z Anglii, który zasłynął z tego, że założył tu renomowaną fabrykę fajansu. Z rodziny tej pochodziła matka polskiego poety Bolesława Leśmiana – Emma (Estera).

9 sierpnia 1831 9 sierpnia 1831 roku pod Iłżą powstańcy stoczyli zwycięską bitwę.

17 stycznia 1864 17 stycznia 1864 roku w trakcie powstania styczniowego pod Iłżą stoczono bitwę. W potyczce tej powstańcy polscy pod dowództwem Karola Rębajło-Kality pokonali rosyjskie oddziały. Starcie to miało ogromne znaczenie propagandowe. Oznaczało, że powstanie trwa i że rzesza Polaków dalej chce się bić o niepodległość ojczyzny.

Lato 1917 Latem 1917 roku przebywający w Iłży z wizytą u rodziny Bolesław Leśmian poznał trzydziestodwuletnią lekarkę, ginekolożkę Dorę Lebenthal, dla której później napisał W malinowym chruśniaku – najpiękniejszy w poezji polskiej cykl erotyków. Ów malinowy chruśniak rósł wówczas przy wiklinowej altanie w sadzie owocowym na zboczu góry zamkowej.

8-9 września 1939 W dniach 8-9 września 1939 roku doszło pod Iłżą do bitwy, będącej jednym z etapów kampanii wrześniowej II wojny światowej. W bitwie tej między innymi uczestniczył i został ranny polski historyk Aleksander Gieysztor.

Położenie zamku na mapie