Sulejman Wspaniały - kalendarium życia

Dynastia:Osmańska

Rodzice:Selim I
i Hafsa Hatun

Urodzony:6 listopada 1494 roku

Zmarł:6 lub 7 września 1566 roku

6 listopada 1494 Sulejman Wspaniały urodził się 6 listopada 1494 roku prawdopodobnie w Trabzonie (Trebizondzie) na wybrzeżu Morza Czarnego. [więcej]

Dzieciństwo Do siódmego roku życia Sulejman Wspaniały przebywał pod opieką kobiet. Matka Sulejmana Wspaniałego Hafsa Hatun była prawdopodobnie córką chana krymskiego. Dzięki niej sułtan był spokrewniony z rodem Czyngis-chana. Słynęła ona z urody oraz inteligencji i była ostatnią żoną sułtana o królewskim rodowodzie. [więcej]

1501 Około 1501 roku jego edukację przejął surowy ojciec Selim I oraz uczony ochmistrz (hoca), który dbał o jego religijne i intelektualne wykształcenie. Sulejman Wspaniały uczył się religii (Koran), nauk ścisłych (arytmetyka) oraz sztuki (muzyka, czytanie, pisanie). Bardzo ważnym elementem jego rozwoju była sprawność fizyczna, a w szczególności łucznictwo. [więcej]

1505 Około 1505 roku po ceremonii obrzezania Sulejman Wspaniały opuścił harem (część kobiecą) i otrzymał własny dwór oraz służbę. Jego dalszą edukacją kierował osobisty guwerner, zwany lala. [więcej]

1509 W 1509 roku Sulejman Wspaniały został mianowany przez swojego dziadka Bajazyda II gubernatorem okręgu (sandżakbejem). Pierwotnie Sulejman miał zarządzać Karahisarem, a później Bolu. Obie te lokalizacje spotkały się jednak ze stanowczym sprzeciwem jego stryja Ahmeda, który czując się następcą tronu, obawiał się, że bratanek zajmuje zbyt strategiczne pozycje, które w przyszłości mogłyby mu ułatwić przejęcie władzy w Stambule. [więcej]

6 sierpnia 1509 W wyniku dworskich intryg i protestów stryja, Sulejman Wspaniały został ostatecznie wysłany do Kaffy (dzisiejsza Teodozja) na Krymie. Wyjechał tam w 6 sierpnia 1509 roku i spędził tam kolejne trzy lata, z dala od głównego centrum wydarzeń w stolicy. [więcej]

24 kwietnia 1512 Gdy 24 kwietnia 1512 roku Selim I ostatecznie przejął władzę po abdykacji Bajazyda II, wezwał do Konstantynopola Sulejmana Wspaniałego, powierzając mu opiekę nad stolicą. [więcej]

1513 Gdy Selim I umocnił swoją władzę, uznał obecność syna w stolicy za zagrożenie. Dlatego wysłał Sulejmana I do Manisy – prowincji, którą wcześniej zarządzał zgładzony brat Korkud. [więcej]

1513 Gdy Sulejman objął rządy w prowincji Manisa, gdzie uczył się trudnej sztuki administracji. Musiał tam przede wszystkim zaprowadzić porządek i zwalczyć szerzący się bandytyzm. To właśnie te doświadczenia ukształtowały go jako przyszłego wielkiego prawodawcę. Pobyt z dala od dworu był też rodzajem azylu – choć krążyły legendy o Selimie I przesyłającym synowi zatrutą koszulę Sulejman zdołał przetrwać rządy surowego ojca, przygotowując się do przejęcia imperium. [więcej]

1514 Kiedy w 1514 roku Selim I wyruszył na kampanię przeciwko Persji, Sulejman Wspaniały raz jeszcze przejął pieczę nad stolicą państwa. [więcej]

22 września 1520 22 września 1520 roku zmarł nagle w drodze ze Stambułu do Edirne Selim I. Najbliżsi współpracownicy (szambelan i podskarbi) podjęli ryzykowną decyzję o zatajeniu zgonu władcy przed wojskiem i ludem. Gdy wysłano gońca do Manisy, Sulejman I wahał się, czy wyruszyć do stolicy. Tak bardzo bał się podstępu swojego bezwzględnego ojca, że podejrzewał, iż informacja o śmierci to pułapka mająca zwabić go pod katowski topór. Dopiero po upewnieniu się, że ojciec naprawdę nie żyje, Sulejman I ruszył po koronę. [więcej]

30 września 1520 30 września 1520 roku Sulejman Wspaniały dotarł do azjatyckiej części dzisiejszego Stambułu (Üsküdar), skąd galerą przeprawił się bezpośrednio do pałacu sułtańskiego (Seraju), gdzie powitał go wielki wezyr. Tam doszło do zaprzysiężenia nowego sułtana. [więcej]

1 października 1520 1 października 1520 roku o świcie najwyżsi dygnitarze państwowi, religijni (mufti) i prawni złożyli Sulejmanowi Wspaniałemu hołd w Sali Dywanu, co ostatecznie potwierdziło jego sukcesję. Po ceremonii nowy sułtan dołączył do konduktu żałobnego Selima I. Aby uczcić pamięć ojca, szedł pieszo w procesji i nakazał wzniesienie meczetu (Meczetu Selima I) na jednym ze wzgórz Stambułu, w miejscu, gdzie spoczęło ciało zmarłego sułtana. [więcej]

1 października 1520 Po objęciu władzy Sulejman Wspaniały hojnie obdarował wojsko (janczarów i innych żołnierzy) oraz swoich lojalnych urzędników poprzez wypłatę nagród i podwyżki żołdu. [więcej]

Październik 1520 Sulejman Wspaniały rozpoczął rządy od serii aktów łaski, które stanowiły ogromną ulgę po krwawych czasach jego ojca. Uwolnił więzionych kupców, wypłacił odszkodowania za skonfiskowane towary i przywrócił swobodę handlu z Persją. Jednocześnie surowo ukarał nadużycia poprzedniej władzy. [więcej]

Październik 1520 Na stanowisku wielkiego wezyra Sulejman Wspaniały utrzymał Piri Paszę, natomiast z Manisy sprowadził swojego dawnego guwernera Kasym Paszę, mianując go drugim wezyrem. [więcej]

Październik 1520 W październiku 1520 roku gubernator Canberdi Gazali wzniecił bunt, opanowując kluczowe ośrodki Syrii, takie jak Damaszek, Bejrut i Trypolis, a następnie ogłosił się niezależnym sułtanem. Przez kolejne półtora miesiąca bezskutecznie oblegał Aleppo, jednak został zmuszony do odwrotu na wieść o nadciągającej armii Sulejmana I. Do decydującego starcia doszło w styczniu 1521 roku pod Damaszkiem, gdzie wojska osmańskie pod wodzą Ferhada Paszy ostatecznie rozbiły siły buntownika. [więcej]

Jesień 1520 Ponieważ Ludwik II Jagiellończyk nie przysłał do Konstantynopola delegacji z gratulacjami ani należnego haraczu, Sulejman Wspaniały odebrał to jako zniewagę. Mimo to wyprawił swojego wysłannika Behrama, aby przypomniał o powinnościach Węgrów, lecz ten został znieważony i brutalnie potraktowany. [więcej]

Grudzień 1520 Zimą przełomu lat 1520 i 1521 roku Stambuł stał się centrum ogromnych przygotowań logistycznych. Naprawiano drogi, mosty i gromadzono zapasy na trasie przemarszu. Celem Sulejmana I był Belgrad – strategiczna brama do Europy Środkowej. [więcej]

Styczeń 1521 Po stłumieniu buntu w Syrii Ferhad Pasza został wysłany do Aksaray w środkowej Anatolii. Stamtąd miał monitorować ruchy wojsk szacha i sprawować kontrolę nad bezpieczeństwem granicy z państwem Safawidów. Szach Isma’il potajemnie wspierał buntowników, licząc na osłabienie Imperium Osmańskiego, jednak po klęsce rebelii – zachowując dyplomatyczne pozory – przesłał gratulacje nowemu sułtanowi. [więcej]

Styczeń 1521 W styczniu 1521 roku w ramach przygotowań wyprawy na Belgrad Sulejman Wspaniały zwołał spahisów, oddziały nieregularne oraz janczarów. Oficjalnym znakiem rozpoczęcia kampanii było wystawienie sztandarów z końskimi ogonami (tuğ). [więcej]

6 lutego 1521 6 lutego 1521 roku Sulejman Wspaniały wyruszył na swoją pierwszą wyprawę wojenną. Wymarsz był manifestacją siły – pochód otwierało sześć tysięcy bogato zdobionych jeźdźców gwardii, za którymi w całkowitym milczeniu maszerowali janczarzy w charakterystycznych białych czapach. Sam sułtan jechał na wspaniałym rumaku, przybrany w jedwabie i drogocenne kamienie, otoczony przez paziów oraz elitarną straż przyboczną, gotową oddać za niego życie. Celem był Belgrad. [więcej]

Maj 1521 Po wymarszu ze Stambułu armia osmańska poruszała się w ścisłym rygorze, osiągając kolejne punkty strategiczne. W maju 1521 roku wojska prowadzone przez Sulejmana I dotarły do Sofii, gdzie do sił głównych dołączył Ferhad Pasza wraz z potężnym transportem artylerii. [więcej]

Czerwiec 1521 Pod koniec czerwca 1521 roku armia Sulejmana I została podzielona na trzy kolumny: Hain Ahmed Pasza ruszył na Szabacz, Mehmed Mihaloğlu Bej skierował się ku Siedmiogrodowi, a wielki wezyr Piri Pasza poprowadził główne uderzenie bezpośrednio na Belgrad. [więcej]

7 lipca 1521 7 lipca 1521 roku wojska Sulejmana I zdobyły Szabacz - ważny punkt strategiczny przed atakiem na Belgrad. [więcej]

28 sierpnia 1521 28 sierpnia 1521 roku, po kilkutygodniowym oblężeniu, armia Sulejmana Wspaniałego zdobyła Belgrad. [więcej]

Grudzień 1523 Pod koniec 1523 roku Sulejman Wspaniały wysłał na Krym swojego namiestnika. Był nim Seadet Girej, który objął władzę w chanacie. [więcej]

24 czerwca 1524 W czerwcu 1524 roku 13-tysięczna armia Sulejmana I wtargnęła na ziemie należące do Zygmunta Starego. Wsparta przez Tatarów białogrodzkich złupiła ziemie położone wzdłuż rzeki Uszycy, okolice Trembowli i Gródka. 24 czerwca jazda turecka znajdowała się już nad Sanem, naprzeciwko Radymna (powiat jarosławski), około 100 km za Lwowem. Tu spustoszyła Ziemię Przemyską. [więcej]

Czerwiec 1524 Pod koniec czerwca 1524 roku wycofującą się armię Sulejmana I dogonił Jan Tarnowski. Pod Komarnem (35 km na południowy zachód od Lwowa) pobita została turecka straż tylna. [więcej]

2 lipca 1524 2 lipca 1524 roku wycofującą się armię Sulejmana I spotkał pod Trembowlą u przeprawy przez Seret Piotr Kmita Sobieński. Doszło do bitwy, w wyniku której Turcy ponieśli znaczne straty. [więcej]

Kwiecień 1526 Wiosną 1526 roku armia Sulejmana I przekroczyła węgierską granicę i rozpoczęła pochód w kierunku Budy. W kwietniu Turcy byli już pod Belgradem. [więcej]

29 sierpnia 1526 29 sierpnia 1526 roku armia Sulejmana I rozgromiła węgierskie wojska w bitwie pod Mohaczem. Na polu bitwy poległ król Węgier Ludwik II Jagiellończyk.

8 września 1526 8 września 1526 roku Sulejman Wspaniały wkroczył do niebronionej Budy. [więcej]

Lato 1528 Latem 1528 roku Sulejman Wspaniały zawarł z Janem Zapolyą sojusz skierowany przeciwko Ferdynandowi I. [więcej]

Sierpień 1528 Prawdopodobnie w sierpniu 1528 roku wojska Sulejmana Wspaniałego zaatakowały Krainę należącą do Ferdynanda I. [więcej]

Jesień 1528 Jesienią 1528 roku Sulejman Wspaniały zawarł z posłem Zygmunta Starego pięcioletnie zawieszenie broni. [więcej]

29 listopada 1528 29 listopada 1528 roku Sulejman Wspaniały uznał swoim lennikiem Jana Zapolyę. [więcej]

10 maja 1529 10 maja 1529 roku Sulejman Wspaniały wyjechał ze Stambułu, aby osobiście nadzorować kampanię przeciwko Ferdynandowi I. [więcej]

26 sierpnia 1529 26 sierpnia 1529 roku wojska Sulejmana I odebrały Ferdynandowi I Szekesfehervar. [więcej]

8 września 1529 8 września 1529 roku wojska Sulejmana I odebrały Ferdynandowi I Budę. [więcej]

15 września 1529 15 września 1529 roku Sulejman I intronizował Jana Zapolyę na węgierski tron. [więcej]

27 września – 14 października 1529 Między 27 września i 14 października 1529 roku wojska Sulejmana oblegały Wiedeń.

24 czerwca 1532 24 czerwca 1532 roku Sulejman Wspaniały skoncentrował swoje wojska pod Belgradem. [więcej]

13 września 1532 13 września 1532 roku armia cesarska pokonała wojska Sulejmana I w bitwie pod Fernitz w Styrii. [więcej]

Styczeń 1533 W styczniu 1533 roku Sulejman Wspaniały zawarł wieczysty pokój z Polską Zygmunta Starego. [więcej]

20 sierpnia 1534 20 sierpnia 1534 roku pirat Chajreddin Barbarossa, działający na usługach Sulejmana I, zdobył Tunis. [więcej]

Maj 1537 W maju 1537 roku Sulejman Wspaniały przyjął litewskiego posła Semena Bielskiego, który przybył do Konstantynopola z misją zawiązania sojuszu przeciw Moskwie. Sułtan przyjął ten pomysł z radością. [więcej]

1538 W 1538 roku Sulejman Wspaniały wcielił południową część Mołdawii zwaną Budziakiem w granice państwa tureckiego. Tym sposobem całe wybrzeże Morza Czarnego od ujścia Dunaju do ujścia Dniepru znalazło się pod panowaniem osmańskim. [więcej]

Październik 1538 W październiku 1538 roku Sulejman Wspaniały nakazał wydzielenie osobnego sandżaku Akkermanu (Białogrodu). [więcej]

7 października 1538 7 października 1538 roku wojska Ligi Katolickiej dowodzone przez Andrea Dorię zdobyły twierdzę Castelnuovo (obecnie Herceg Novi w Czarnogórze) należącą do Sulejmana I. [więcej]

Jesień 1538 Jesienią 1538 roku Sulejman Wspaniały zbrojnie wyruszył do Mołdawii i osadził swojego szwagra Stefana Lacustę na tronie, usuwając z niego hospodara Piotra IV Raresza. [więcej]

7 sierpnia 1539 7 sierpnia 1539 roku wojska Sulejmana I odbiły zajętą 7 października 1538 roku twierdzę Castelnuovo (obecnie Herceg Novi w Czarnogórze). [więcej]

Jesień 1540 W listopadzie 1540 roku Sulejman Wspaniały wysłuchał posła Ferdynanda I wojewodę sieradzkiego Hieronima Łaskiego. [więcej]

Lato 1541 W lecie 1541 roku Sulejman Wspaniały podążył na Węgry z odsieczą. Pod Budą pokonał wojska Ferdynanda I. [więcej]

2 września 1541 2 września 1541 roku Sulejman Wspaniały wkroczył do Budy. Symbolicznie przypieczętował podbój, zamieniając główny kościół (Najświętszej Marii Panny) w meczet. [więcej]

Jesień 1541 Jesienią 1541 roku Sulejman I oddał Janowi Zygmuntowi w lenno Siedmiogród. [więcej]

Październik 1542 W październiku 1542 roku w Tehini działała komisja polsko-turecka wyznaczona w celu oznaczenia granicy. [więcej]

28 stycznia 1543 28 stycznia 1543 roku do Krakowa przybył poseł Sulejmana Wspaniałego poturczeniec Kierdej. Następnego dnia odbył on tajną naradę z Boną Sforzą. [więcej]

13 października 1545 13 października 1545 roku za wiedzą hetmana wielkiego koronnego Jana Tarnowskiego doszło do kozackiego ataku na Oczaków. Agresorzy spalili przedmieście i złupili miasto. Zygmunt Stary, aby uniknąć konfliktu z Sulejmanem I, przyznał pokrzywdzonym odszkodowania. [więcej]

Luty 1546 W lutym 1546 roku do Krakowa przybył wysłannik Sulejmana I z żądaniem wyjaśnienia i jak najsurowszego ukarania winnych ataku na Oczaków 13 października poprzedniego roku. [więcej]

1546 W 1546 roku przygotowujący się do wojny z Ferdynandem I Sulejman Wspaniały zażądał od Izabeli Jagiellonki oddania trzech ważnych zamków obronnych w południowo-wschodnich Węgrzech: Temeszvaru, Becse i Becskereke. [więcej]

1547 Na początku 1547 roku Sulejman I zlecił budowę zamku Balaklej w środkowej części Dzikich Pól między Bohem a Dnieprem. Zygmunt Stary polecił Mikołajowi Sieniawskiemu koncentrację wojska, co zapobiegło dalszemu wznoszeniu warowni. [więcej]

Czerwiec 1547 W czerwcu 1547 roku Sulejman I zawarł z Ferdynandem I pokojowe porozumienie. [więcej]

Grudzień 1547 Pod koniec 1547 roku w Stambule Sulejman I uzgodnił z posłem Zygmunta Starego Stanisławem Broniewskim odnowienie pokoju z 1533 roku. [więcej]

Wrzesień 1549 We wrześniu 1549 roku nastąpił tatarski atak na Wołyń, Podole i Ruś, który był odwetem Sulejmana I za sojusz Zygmunta Augusta z Ferdynandem I. [więcej]

2-5 września 1551 2 września 1551 roku chan krymski Dewlet Girej na polecenie Sulejmana I rozpoczął oblężenie Bracławia. Miasto pozbawione pomocy poddało się po trzech dniach.

Lato 1552 Latem 1552 roku armada Sulejmana I zdobyła Reggio w Kalabrii, rozbiła flotę hiszpańską pod Ponzą i przystąpiła do blokady Neapolu. [więcej]

Lipiec 1552 W lipcu 1552 roku w Gdańsku posłowie Sulejmana I byli przyjmowani przez Zygmunta Augusta. [więcej]

3 sierpnia 1553 3 sierpnia 1553 roku przedstawiciele Sulejmana Wspaniałego zawarli układ pokojowy z Polską Zygmunta Augusta. [więcej]

1558 W 1558 roku, aby wywołać konflikt polsko-turecki, Habsburgowie rozprzestrzeniali plotki o rzekomym zamiarze Zygmunta Augusta wsparcia austriackich sił zbrojnych. Sulejman Wspaniały otrzymał od Izabeli Jagiellonki specjalny list dementujący te pogłoski. [więcej]

18 listopada 1562 18 listopada 1562 roku sponsorowany przez Ferdynanda I polski magnat Olbracht Łaski bez wiedzy Zygmunta Augusta rozbił wojska mołdawskiego hospodara Aleksandra Lăpușneanu i osadził na tronie w Suczawie niejakiego Heraklidesa. Epizod ten zadrażnił relacje polsko-tureckie. [więcej]

Styczeń 1564 Na początku 1564 roku wojska Sulejmana I ponownie wprowadziły na mołdawski tron swojego stronnika Aleksandra Lăpușneanu. [więcej]

Maj 1564 W maju 1564 roku poseł Sulejmana I otrzymał od Zygmunta Augusta wyjaśnienia, że interwencje Olbrachta Łaskiego i księcia Dymitra Wiśniowieckiego w Mołdawii przeprowadzone były bez jego zgody. Król Polski obiecał również zwrócić Aleksandrowi Lăpușneanu Chocim. [więcej]

Lato 1564 Latem 1564 roku Sulejman Wspaniały przyjął posła Zygmunta Augusta Jerzego Jazłowieckiego, który przybył z obietnicą oddania Chocimia hospodarowi mołdawskiemu Aleksandrowi Lăpușneanu. [więcej]

Wiosna 1565 Wiosną 1565 roku Sulejman I dowiedział się o agresji Maksymiliana II na Węgrzech. W związku z tym polecił tureckim oddziałom stacjonującym w centralnych Węgrzech, aby udzieliły Siedmiogrodzianom pomocy zbrojnej. Do Wiednia udali się posłowie, którzy zażądali zwrotu Janowi Zygmuntowi zarówno twierdzy Tokaj jak i ziem nad górną Cisą. [więcej]

Czerwiec 1565 W czerwcu 1565 roku wojska Jana Zygmunta wsparte garnizonami Sulejmana I przystąpiły do oblężenia Szatmaru. [więcej]

Wiosna 1566 Wiosną 1566 roku Sulejman Wspaniały przedsięwziął zbrojną wyprawę na Węgry.

29 czerwca 1566 29 czerwca 1566 roku pod Zimony (dzisiejszy Zemun, dzielnica Belgradu)Sulejman Wspaniały odebrał hołd od Jana Zygmunta. [więcej]

6 / 7 września 1566 Sulejman Wspaniały zmarł 6 lub 7 września 1566 podczas oblężenia Szigetváru.

Sulejman Wspaniały(1520-1566)

Sulejman Wspaniały
(1520-1566)